1771559

Kennisgroepstandpunt

Belastingdienst
Memo
1.0 Feiten
Van Woonstichting} Aveen zogeheten “toegelaten instelling” die beschikt
over de ANBI-status, zijn in het kader van een juridische fusie al haar
activa, waaronder onroerende zaken, en al haar passiva (onder algemene
titel) overgegaan op Stichting Woningcorporatiesr aveveneens een
“toegelaten instelling” die beschikt over de ANBI-status. Een beperkt deel
van de in dit kader door Stichting Woningcorporatief Awerkregen
onroerende zaken betreft ‘commercieel vastgoed’, zijnde onroerende
zaken die niet in het kader van de zogenaamde Diensten van Algemeen
Economisch Belang (DAEB) worden aangewend. Anders gezegd: deze
onroerende zaken zijn niet te rangschikken als ‘verhuur in de sociale
sector’. Het betreft losse garages, winkels op de begane grond van een
wooncomplex en / of woningen die worden verhuurd in de vrije sector.
2.0 (Rechts)vraag
Is in geval van een verkrijging ingevolge juridische fusie tussen ANBI’s de
vrijstelling van artikel 15, eerste lid, letter h, van de Wet op belastingen
van rechtsverkeer juncto artikel 5d van het Uitvoeringsbesluit belastingen
van rechtsverkeer, ook van toepassing op de verkrijging van onroerende
zaken die niet direct worden aangewend voor de ANBI taak?
3.0 Antwoord
De kennisgroep overdrachtsbelasting is van mening dat in geval van een
verkrijging ingevolge juridische fusie tussen ANBI’s de vrijstelling van
artikel 15, eerste lid, letter h, van de Wet op belastingen van
rechtsverkeer juncto artikel 5d van het Uitvoeringsbesluit belastingen van
rechtsverkeer, ook van toepassing is op de verkrijging van onroerende
zaken die niet direct worden aangewend voor de ANBI taak.
Gelet op de geschiedenis van de vrijstelling bij juridische fusie tussen
ANBI’s (alleen in het besluit van 2009 werd ook voor de juridische fusie
een dienstbaarheidseis gesteld), de huidige wettekst en de Nota van
Toelichting is de kennisgroep van mening dat het tweede lid van artikel 5d
van het Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer alleen
betrekking heeft op de vrijstelling bij een taakoverdracht en niet op de
vrijstelling bij de juridische fusie.Directie Vaktechniek
Belastingen
Kennisgroep
Overdrachtsbelasting
Contactpersoon
4.1 2R1.2e
Datum
31 mei 2018
Bijlagen
0
Versienummer
1.0
Nummer kennisvraag
18-052-02
Pagina 1 van 6
00029

17715594.0 Beschouwing
1988
Vanaf 1988 was voor de “in het algemeen belang werkzame instellingen”
de kwijtscheldings-resolutie de bepaling op grond waarvan vrijstelling
voor de overdrachtsbelasting kon worden verkregen. In de
kwijtscheldingsresolutie van 27 december 1988, nr. IB88/1084 was in
onderdeel 4 opgenomen:
“4, Fusie, reorganisatie en wijziging van rechtsvorm door in het algemeen
belang werkzame instellingen
a. Bij een fusie tussen twee of meer binnen Nederland gevestigde
instellingen, werkzaam in het algemeen belang, met hetzelfde doel en
dezelfde feitelijke werkzaamheden, in het kader waarvan alle activa en
passiva van een of meer dergelijke instellingen worden overgedragen aan
een van de fuserende instellingen of aan een in het kader van de fusie
nieuw opgerichte dergelijke instelling, wordt met betrekking tot die
overdracht een tegemoetkoming verleend ten bedrage van de
verschuldigde overdrachtsbelasting. Daarbij geldt het vereiste dat bij de
overdracht commerciele factoren geen rol spelen, hetgeen o.a. betekent
dat de overdragende instelling in het algemeen geen koopsom mag
bedingen.
b. Indien een dergelijke instelling een gedeelte van haar taak onderbrengt
bij een andere instelling en de op dat gedeelte van haar taak betrekking
hebbende activa en passiva overdraagt aan die andere instelling, wordt
eveneens met betrekking tot die overdracht een tegemoetkoming
verleend ten bedrage van de verschuldigde overdrachtsbelasting. Daarbij
geldt het vorenvermelde vereiste dat commerciele factoren geen rol
spelen, terwijl voorts de overgedragen onroerende goederen bij beide
instellingen dienstbaar moeten zijn aan dezelfde, ten algemene nutte te
verrichten werkzaamheden.
c. Ook wordt een tegemoetkoming verleend ten bedrage van de
verschuldigde overdrachtsbelasting indien een dergelijke instelling haar
rechtsvorm wijzigt, bijvoorbeeld bij omzetting van een vereniging in een
stichting met dezelfde doelstelling. Daarbij geldt eveneens het
vorenvermelde vereiste dat commerciele factoren geen rol spelen, terwijl
voorts aan de leden van de vereniging geen uitkeringen in verband met
de omzetting mogen worden gedaan.
Voor de toepassing van de letters a, ben c worden binnen Nederland
gevestigde, niet aan de vennootschapsbelasting onderworpen dan wel
daarvan vrijgestelde verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid welke
ten minste 25 leden tellen, op een lijn gesteld met instellingen, werkzaam
in het algemeen belang.
Pagina 2 van 6
00029

In dit besluit is met betrekking tot een fusie geen voorwaarde opgenomen
over het gebruik van de onroerende zaken. Bij een taakoverdracht is wel
opgenomen dat de overgedragen onroerende zaken bij beide instellingen
dienstbaar moeten zijn aan dezelfde, ten algemene nutte te verrichten
werkzaamheden.
2003
Ook bij de kwijtschelding die bij een fusie wordt verleend op basis van de
brief, specifiek met betrekking tot kerken, van de Staatssecretaris van
Financiën van 22 oktober 2003, worden geen voorwaarden gesteld aan
het gebruik van de onroerende zaken. Bij een taakoverdracht wordt
verwezen naar de kwijtscheldingsresolutie waarin wel een voorwaarde is
opgenomen.
2009
De resolutie van 1988 is op 10 juli 2009 vervangen door het besluit met
nummer CPP2009/773M:
u
2. Fusie en taakoverdracht
De verkrijging door een ANBI of een vereniging van onroerende zaken is
belast met overdrachtsbelasting (artikel 2 van de WBR).
2.1. Goedkeuring
Met toepassing van de hardheidsclausule keur ik goed dat op verzoek
geen overdrachtsbelasting wordt geheven bij de verkrijging van
onroerende zaken door een fusie of een taakoverdracht tussen ANBI’s of
tussen verenigingen, als bedoeld in artikel 6.33, eerste lid, onderdeel c,
van de Wet inkomstenbelasting 2001.
Voorwaarden
Voor deze goedkeuring gelden de volgende voorwaarden:
e Het gehele vermogen van de verdwijnende ANBI of vereniging gaat
onder algemene titel over op de verkrijgende ANBI of vereniging. Bij
een taakoverdracht worden alle activa en passiva die betrekking hebben
op de overgedragen taak aan de verkrijgende ANBI of vereniging
overgedragen.
e De verkrijgende ANBI of vereniging zet de activiteiten van de
verdwijnende of overdragende ANBI of vereniging voort en de verkregen
onroerende zaken blijven dienstbaar aan deze activiteiten.
e Bij de overgang of overdracht spelen commerciële factoren geen rol.
De goedkeuring ziet uitsluitend op de verkrijging van de onroerende
zaken die voor werkzaamheden in het kader van het algemeen nut of
voor de verenigingsactiviteiten worden aangewend. Tot deze onroerende
Pagina 3 van 6
1771559 00029

1771559zaken kan ook het eigen kantoorpand worden gerekend. De goedkeuring
geldt niet voor andere onroerende zaken, bijvoorbeeld beleggingspanden.
Toelichting
De goedkeuring geldt ook voor een fusie of taakoverdracht tussen een
ANBI en een vereniging of tussen meerdere ANBI’s of verenigingen.
De voorwaarden zijn er op gericht dat het vermogen (inclusief eventuele
reserves) beschikbaar blijft voor dezelfde werkzaamheid in de sfeer van
het algemeen nut of voor de verenigingsactiviteiten. Commerciële
factoren mogen geen rol spelen. Dit betekent dat de verdwijnende ANBI’s
of verenigingen geen uitkeringen uit hun vermogen mogen doen.
Daarnaast mogen zij in geval van een taakoverdracht geen koopsom of
andere prestaties bedingen. Een symbolische koopsom van € 1 is hierbij
toegestaan. De eis dat geen koopsom mag worden bedongen geldt niet in
de situatie waarin op grond van publiekrechtelijke regelgeving een
koopsom wordt bedongen ter grootte van ten hoogste de boekwaarde van
het overgedragen vermogensbestanddeel.
De goedkeuring geldt uitsluitend voor de verkrijging van onroerende
zaken door een fusie of taakafsplitsing en derhalve niet voor de
verkrijging van ‘losse’ onroerende zaken. Dit geldt ongeacht of deze
onroerende zaken binnen het kader van het algemeen nut of de
verenigingsactiviteiten worden aangewend. Een dergelijke verkrijging
verschilt feitelijk niet van een verkrijging op grond van een koop en
verkoop van die onroerende zaken tegen een koopsom.
Het bovenstaande brengt met zich mee dat, in geval van een afsplitsing
van een taak, de goedkeuring niet geldt voor zover deze taak uitsluitend
de exploitatie van onroerende zaken inhoudt. Een dergelijke, al dan niet
op winst gerichte exploitatie van onroerende zaken, waaronder de
terbeschikkingstelling bij overeenkomst van verhuur, is geen taak in de
sfeer van het algemeen nut of verenigingsactiviteit.”
In dit besluit zit een tegenstrijdigheid omdat in eerste instantie is bepaald
dat het gehele vermogen moet overgaan waarna vervolgens wordt
gesteld dat de goedkeuring uitsluitend ziet op de verkrijging van
onroerende zaken die voor werkzaamheden in het kader van het
algemeen nut of voor de verenigingsactiviteiten worden aangewend. Er is
geen duidelijk onderscheid tussen de fusie en de taakoverdracht.
2010
Met ingang van 1 januari 2010 is artikel 5d van het Uitvoeringsbesluit van
kracht. Dit artikel verving de kwijtscheldingsbepalingen. De tekst van dit
artikel luidt:
u
Pagina 4 van 6
00029

e 1. De in artikel 15, eerste lid, onderdeel h, van de wet bedoelde
vrijstelling is op een verkrijging door een vereniging als bedoeld in
artikel 6.33, onderdeel c, van de Wet inkomstenbelasting 2001 of
een algemeen nut beogende instelling van toepassing:
o a. bij een juridische fusie tussen twee of meer van deze
verenigingen of instellingen, indien in het kader daarvan
alle activa en passiva van één of meer van de verdwijnende
verenigingen of instellingen onder algemene titel overgaan
op de verkrijgende vereniging of instelling of op een in het
kader van de fusie nieuw opgerichte dergelijke vereniging
of instelling, mits bij de overgang commerciële factoren
geen rol spelen;
o Bb. bij een taakoverdracht tussen twee of meer van deze
verenigingen of instellingen, indien in het kader daarvan
alle activa en passiva die betrekking hebben op de
overgedragen taak aan de verkrijgende vereniging of
instelling worden overgedragen, mits bij de overdracht
commerciële factoren geen rol spelen.
e 2. De vrijstelling is niet van toepassing op de verkrijging indien de
overdracht uitsluitend de exploitatie van onroerende zaken inhoudt
of de afzonderlijke overdracht van onroerende zaken betreft of als
de onroerende zaken niet worden aangewend voor de
overgedragen taak.
e 3. De belasting die door toepassing van artikel 15, eerste lid,
onderdeel h, van de wet niet is geheven, is alsnog verschuldigd
indien de verkrijgende vereniging of instelling binnen drie jaren na
de fusie of taakoverdracht niet meer bestaat of niet meer
aangemerkt wordt als een vereniging als bedoeld in artikel 6.33,
onderdeel c, van de Wet inkomstenbelasting 2001 of een
algemeen nut beogende instelling.
e 4, Het derde lid blijft buiten toepassing indien een verkrijgende
vereniging of instelling niet langer als vereniging als bedoeld in
artikel 6.33, onderdeel c, van de Wet inkomstenbelasting 2001 of
een algemeen nut beogende instelling wordt aangemerkt als
gevolg van een juridische fusie als bedoeld in het eerste lid,
onderdeel a, of als gevolg van een taakoverdracht als bedoeld in
het eerste lid, onderdeel b, voor zover de belasting betrekking
heeft op onroerende zaken die in het kader van deze juridische
fusie zijn overgegaan of in het kader van deze taakoverdracht zijn
overgedragen.
Pagina 5 van 6
1771559 00029

1771559In de Nota van Toelichting (Stb. 2009 615) op de invoering van dit artikel
staat dat de voorwaarden uit dit artikel erop zijn gericht dat het vermogen
(inclusief eventuele reserves) beschikbaar blijft voor activiteiten in de
sfeer van het algemeen nut of voor verenigingsactiviteiten. Daarbij wordt
gemeld dat de vrijstelling niet geldt voor de overdracht van losse
onroerende zaken. De vrijstelling is niet van toepassing indien de
overdracht uitsluitend de exploitatie van onroerende zaken inhoudt. Een
dergelijke, al dan niet op winst gerichte, exploitatie van onroerende
zaken, waaronder de terbeschikkingstelling bij overeenkomst van huur, is
geen taak in de sfeer van het algemeen nut of in het kader van
verenigingsactiviteiten. De vrijstelling is eveneens niet van toepassing
indien de onroerende zaken niet worden aangewend voor de
overgedragen taak.
In lid 2 van artikel 5b van het Uitvoeringsbesluit en de Nota van
Toelichting wordt, zoals vaker in het verleden, weer gesproken over
onroerende zaken die niet worden aangewend voor de overgedragen taak.
5.1.2e
5.1.2e
31 mei 2018
Pagina 6 van 6
00029