1694147

Kennisgroepstandpunt

Download kennisgroepstandpunt in origineel PDF-formaat

AI-samenvatting

Belastingplichtige en zijn echtgenote willen hun periodieke gift aan een ANBI aanpassen, zodat de verplichting tot jaarlijkse uitkering vervalt bij het overlijden van één van hen, in plaats van de langstlevende. Deze wijziging wordt als ingrijpend beschouwd, waardoor er een nieuwe overeenkomst ontstaat die opnieuw voor minimaal vijf jaar moet worden overeengekomen. De wijziging leidt tot een andere schenker en verandert de voorwaarden van de gift, wat nadelige gevolgen voor de begiftigde kan hebben. De instemming van de ANBI verandert hier niets aan. Indien de overeenkomst wordt aangepast, voldoet deze niet aan de voorwaarden voor aftrek van periodieke giften, omdat het onzekerheidsvereiste niet wordt nageleefd.

**Belastingdienst**
**Memo Wijziging schenker in akte periodieke giften.**

**Casus**
Belastingplichtige en zijn echtgenote zijn een periodieke gift overeen gekomen met een ANBI. In de notariële akte met betrekking tot deze periodieke gift is onder andere opgenomen dat de verplichting tot het doen van de jaarlijkse uitkering komt te vervallen bij het overlijden van de langstlevende van de schenkers.

Door de uitspraak van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant van 27 augustus 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:5628 en het gegeven dat in de literatuur veel kritiek is geleverd op deze uitspraak is veel onzekerheid ontstaan over de vraag of aftrek nog mogelijk is bij overeenkomsten met betrekking tot periodieke giften waarbij de verplichting tot het doen van de jaarlijkse uitkering komt te vervallen bij het overlijden van de langstlevende van de schenkers. In verband hiermee willen belastingplichtige en zijn echtgenote (met instemming van de betreffende ANBI) de overeenkomst zodanig aanpassen dat de verplichting tot het doen van de jaarlijkse uitkering komt te vervallen bij het overlijden van één persoon.

**Vraag**
Is een aanpassing van een overeenkomst met betrekking tot een periodieke gift waarbij de verplichting tot het doen van de jaarlijkse uitkering komt te vervallen bij het overlijden van de langstlevende van de twee schenkers naar een overeenkomst waarbij de verplichting tot het doen van de jaarlijkse uitkering komt te vervallen bij het overlijden van één persoon toegestaan?

**Antwoord**
Neen. De voorgestelde verandering in de overeenkomst is zodanig ingrijpend dat hierdoor een nieuwe overeenkomst tot stand komt. Deze nieuwe overeenkomst moet hierdoor weer voor een nieuwe periode van ten minste vijf jaren worden overeengekomen.

**Beschouwing**
Een overeenkomst is een constitutief vereiste voor de aftrekbaarheid van een periodieke gift. Wanneer een dergelijke akte ingrijpend wordt gewijzigd ontstaat de facto een nieuwe overeenkomst. De vraag is of de voorgestelde wijziging van de oorspronkelijke overeenkomst zodanig ingrijpend is.

In de oorspronkelijke akte is ‘de schenker’ ‘het echtpaar’, na aanpassing is ‘de schenker’ ‘de belastingplichtige’. De omstandigheid dat ‘de belastingplichtige’ een onderdeel is van ‘het echtpaar’ maakt niet dat deze is te vereenzelvigen met ‘het echtpaar’. Er is (in ieder geval) juridisch sprake van een andere schenker dan in de oorspronkelijke overeenkomst. Alleen al op grond van dit argument is de voorgestelde wijziging niet mogelijk.

Verder is van belang dat de voorwaarden (en de mogelijke gevolgen hiervan) van een periodieke gift die eindigt bij het overlijden van de langstlevende van twee personen anders zijn dan de voorwaarden (en de mogelijke gevolgen hiervan) van een periodieke gift die eindigt bij het overlijden van één persoon.

In een situatie dat beide echtelieden 65 jaar zijn op het moment van aangaan van de overeenkomst is de statistische kans dat beide binnen de duur van de overeenkomst van 5 jaren komen te overlijden 0,44%. De kans dat alleen de man van 65 jaar binnen 5 jaren komt te overlijden is 8,83%. Die kans is 20 keer zo groot. De kans dat alleen de vrouw van 65 jaar binnen 5 jaren komt te overlijden is 5,03%. Die kans is 11 keer zo groot.

Dit is een zeer ingrijpende wijziging van de voorwaarden en de kans op nadelige gevolgen voor de begiftigde. De omstandigheid dat de begiftigde instemt met de voorgestelde wijziging maakt dit niet anders.

De doordat, als gevolg van de wijziging van de overeenkomst waarbij de verplichting tot het doen van de jaarlijkse uitkering komt te vervallen bij het overlijden van de langstlevende van twee schenkers naar een overeenkomst waarbij de verplichting tot het doen van de jaarlijkse uitkering komt te vervallen bij het overlijden van één persoon, juridisch sprake is van een andere schenker en de kans dat de gevolgen van de overeenkomst door overlijden heel anders zijn is de voorgestelde wijziging te groot om mee in te kunnen stemmen.

Wanneer de overeenkomst toch wordt gewijzigd, waarbij het echtpaar als schenker wordt vervangen door een van beide echtelieden ontstaat een nieuwe overeenkomst. Deze nieuwe overeenkomst moet (ook) weer aan de voorwaarden voor een periodieke gift voldoen, zoals een (nieuwe) looptijd van ten minste vijf jaren.

Wellicht ten overvloede merken we nog op dat de overeenkomst voor de aanpassing hiervan niet voldoet aan de voorwaarden voor aftrek van periodieke giften omdat niet wordt voldaan aan het onzekerheidsvereiste. De jaren voor de aanpassing van de overeenkomst tellen dan ook niet mee bij de beoordeling of er sprake is van een gift van minimaal 5 jaar.