1774327

Kennisgroepstandpunt

1774327Kantoor Maastricht
Kennisgroep overdrachtsbelasting
5.1.2e
5.1.2e
Datum
29 oktober 2015
Behandeld door
5.1.2e
Vraag
15-052-07
Betreft
Bindend advies
Geachte 5.1.2e
U hebt de kennisgroep overdrachtsbelasting de vraag voorgelegd of een BV met slechts de
juridische titels van onroerende zaken (hierna: bewaarvennootschap) kwalificeert als OZR in de zin
van artikel 4 van de Wet op belastingen van rechtsverkeer (WBR)?
Hieronder treft u het antwoord (bindend advies) aan.
Antwoord
Een BV met slechts de juridische titels van onroerende zaken kwalificeert als OZR in de zin van artikel 4
WBR.
Beschouwing
In artikel 4, eerste lid, letter a, WBR wordt een aantal voorwaarden genoemd. In casu is de
dienstbaarheidseis (doel-eis) aan de orde.
“… mits de onroerende zaken dienstbaar zijn of waren aan het verkrijgen, vervreemden of exploiteren
van die onroerende zaken;
De bewaarvennootschap
Een bewaarvennootschap heeft tot doel het verkrijgen, houden en vervreemden van (on)roerende zaken
ten behoeve van een of meer economische eigenaren. Daarmee wordt voldaan aan de omschrijving van
artikel 4 WBR. De onroerende bezittingen van de bewaarvennootschap zijn immers dienstbaar aan
het verkrijgen en vervreemden van onroerende zaken. De omstandigheid dat de rechtspersoon de
Bezoekadres
In uw antwoord datum en kenmerk van deze brief vermelden Kloosterweg 22
HEERLEN
00005

Kenmerk 2
15-052-07
juridische titels verkrijgt, houdt en vervreemdt ten behoeve van economische eigenaren maakt dat niet
anders. Noch de wet, noch doel en strekking daarvan, bieden steun voor de conclusie dat een dergelijke
omstandigheid met zich meebrengt dat artikel 4 WBR niet van toepassing zou zijn.
Jurisprudentie
HR 6 oktober 1999, nr. 33971
Op grond van dit arrest trekken sommigen de conclusie dat rechtspersonen die enkel de juridische huls
houden, niet kwalificeren als een OZR.
In de procedure die leidde tot HR 6 oktober 1999 besliste het hof dat een BV die enkel juridische
titels had (de economische eigendom was kort voor de aandelentransactie vrij van
overdrachtsbelasting vervreemd) geen OZR meer was om twee redenen:
1. op de grond dat de ontvangen koopsom bewerkstelligd had dat niet langer aan de bezitseis werd
voldaan, én
2. omdat volgens het hof niet langer werd voldaan aan de doel-eis:
“4.3. Naar het oordeel van het hof is de BV na de economische transacties van juni 1991 niet langer
aan te merken als een lichaam dat het verkrijgen, vervreemden of exploiteren van onroerende
zaken of rechten waaraan deze zijn onderworpen beoogde. De BV was op 19 september 1991 nog
slechts juridisch eigenaar van de onroerende zaken en had de feitelijke heerschappij over de
onroerende zaken en de mogelijkheid deze te exploiteren overgedragen aan anderen.”
In cassatie was nog slechts al dan niet fraus legis aan de orde. Volgens de Hoge Raad had het Hof
terecht beslist dat doel en strekking van de Wet zouden worden miskend indien ter zake van de
verkrijging van aandelen geen belasting zou worden geheven. “De aard van de aandelen was
immers vóór de overdracht daarvan gewijzigd door transacties die naar ’s Hofs – blijkens het
vorenstaande tevergeefs bestreden – oordeel zijn verricht met belastingverijdeling als
doorslaggevende beweegreden.”
De Hoge Raad laat zich er echter niet over uit of, zoals door het Hof was aangenomen, niet werd
voldaan aan de doel-eis. In zoverre laat het arrest van de Hoge Raad, anders dan de uitspraak van
het hof, voldoende ruimte voor de conclusie dat na een economische eigendomsoverdracht nog
steeds aan de doeleis wordt voldaan.
In 2001 is de doeleis vervangen door de dienstbaarheidseis.
Dat is geschied in het kader van de invoering van de consolidatieregeling van artikel 4, lid 4, sub a,
WBR. Door die aanpassing telden de door een dochtervennootschap verhuurde onroerende zaken
niet alleen mee als onroerende bezittingen van de moedervennootschap, maar werd als het ware
ook het doel van de dochtervennootschap meegeconsolideerd. In de MvT (p. 15) wordt opgemerkt:
“dat de consolidatie ook gevolgen heeft voor de toetsing aan de doeleis.” In de MvT (p.18) wordt
opgemerkt: ‘Na consolidatie gelden de onroerende zaken van het lichaam waarin een eenderde
onmiddellijk dan wel middellijk belang wordt gehouden naar rato van het gehouden onmiddellijke en
middellijke belang als onroerende zaken van het lichaam waarin de aandelen worden verkregen. Zij
worden betrokken bij de beoordeling of dat lichaam voldoet aan de bezitseis en aan de doeleis.”
In het nader Rapport (27030, B) is opgemerkt: ‘2. De kwalificatie als onroerende zaakmaatschappij
wordt bepaald door de aard van de bezittingen. Bij de beoordeling van de aard van de bezittingen
van een onroerende zaakmaatschappij worden deelnemingen van 3313% of meer geconsolideerd
1774327 00005

1774327Kenmerk 3
15-052-07
(artikel 4, vierde lid, WBRV). Anders dan de resolutie van 16 december 1971 stelt voor de huidige
regeling1, beperkt het voorstel de consolidatie niet tot onroerende zaakmaatschappijen maar breidt
het deze consolidatie uit tot alle werkmaatschappijen. Dit sluit aan bij de meer economische
benadering waarbij in concernverband de kwalificatie als onroerende zaakmaatschappij — zowel ten
aanzien van de bezitseis als de doeleis — geconsolideerd wordt beoordeeld.”
Met de dienstbaarheidseis is niet beoogd een ander criterium voor de doeleis in de plaats te stellen,
maar is beoogd te bewerkstelligen dat bij consolidatie niet alleen de bezittingen van de dochter aan
de moeder worden toegerekend, maar ook het doel van de dochter.
Conclusie
Een BV die uitsluitend juridische titels van onroerende zaken verwerft, houdt en vervreemdt voldoet aan
de doeleis van artikel 4 WBR.
Ik hoop u hiermee naar genoegen geïnformeerd te hebben.
5.1.2e
5.1.2e
00005